नमस्कार मंडळी ! तसा आम्ही शिमगा झाला की परत येतो हा शब्द तुम्हाला दिलेला होता. पण आता आम्हाला उशीरच झालेला आहे. घरची कामे आणि लोकांची मंगलकार्ये यातून वेळ मिळणे तसे सध्या कठीणच आहे. लग्नातले एकाच चवीचे जेवण घेताना आमची जीभ देखील आता कंटाळली आहे. शिमग्याला येतो म्हणता म्हणता आम्ही सुध्दा पाडवा उलटला आणि लेखणी हाती घेतली. हंगाम बदलला की मग लेखणी कूरकूर करू लागते. यातच भारनियमनाची कटकट कायम डोक्याशी बसलेली आहेच. दरम्यान पुलाखालून बरेच पाणी वाहून गेले. महापालिका, जिल्हापरिषद यांच्या निवडणूका आल्या, साहित्य संमेलने झाली. काय काय होऊन गेले हे नीटसे आठवतही नाही. मध्यंतरी कंपनीच्या वार्ताहर परिषदेला मोठ्या हॉटेलातही हजेरी लावून आलो. एकूणच उन्हाळा सुरू झाला आणि सगळीच धावपळ चालू झाली. आमच्या सारखेच तुमचेही दिवस असेच ‘उगवला आणि मावळला’ म्हणून सुरू असतील. लग्न रिझन जोरात सुरू झालेले आहे. तो देखील आता एक ‘इव्हेंट’ म्हणून पुढे येत आहे. खाओ, पिओ, मजा करो ही संस्कृती स्थिर झाली आहे. त्याचा विचार करायला आता कुणालाच वेळ नाही. परवा सिंहगडच्या पायथ्याशी असाच एक रंगारंग कार्यक्रम पोरा पोरींनी साजरा केला. ही ‘जनरेशन नेक्स्ट’ काय उद्योग करेल सांगता येणार नाही. या डोक्याने हुशार असणा-या पोरा पोरींच्या हातात आम्हाला वर्षाला मिळत होता त्यापेक्षा जास्त पगार प्रत्येक महिन्याला मिळू लागला. लहान वयात अमाप पैसा हाती आला. ही ‘मनी माईंडेड’ जनरेशन समाज शास्त्रज्ञांच्या अभ्यासाचा विषय बनणार आहेत. मानसशास्त्रज्ञांनादेखील यांच्या वागण्याचे तत्व कळेनासे झाले आहे. कामाच्या टेन्शनची कारणे देऊन लोक हल्ली मजा मारण्यासाठी कोणत्याही थराला जातात. मागच्या पिढीत विरंगुळा म्हणून लोक पट मांडून बसत. काही जणांकडे बिझीकचे डाव पडत. घरी आमच्या आईसह मावश्या, मामा यांचेबरोबर लॅडीस, छब्बू यांचे डाव रंगत. करमणूकीच्या या सोयी स्वस्त आणि घरगुती स्वरूपाच्या असत. महिन्या दोन महिन्यांनी एखादा सिनेमा तो देखील आवर्जून मराठीच असे.‘मानसिक ताण’ या गोष्टीचा फारसा बाऊ या जुन्या पिढीने कधीच केला नाही. दोन चार अस्सल मराठी शिव्या घातल्या की मनाचा ताण दूर होऊन माणसे मोकळी होत असत. पण सिंहगडच्या पायथ्याशी जे घडले ते विपरीतच. पुण्याचे सारे संस्कृतीरक्षक जेव्हां डाराडूर झोपले होते तेव्हा या खेड्यात तात्पुरता उभारलेल्या रंगमंचावर पोरापोरींचा अक्षरक्ष: धिंगाणा चालू होता. मोठे मोठे स्पीकर्स लावून धुंद अवस्थेत सारी तरूणाई बेभान होऊन नाचत होती.“तुझी चटणी करून खाईन” असा आपल्या यशवंती घोरपडीला दम देणा-या मर्द मावळ्यांचा इतिहास सांगणा-या नवीन पीढीने भलताच दम मारणे सुरू केले होते. ज्या हातावर सत्यनारायणाचे तिर्थ घ्यायचे त्याच हातात मादक ‘कॅलिफोर्निया ड्रॉप’ घेऊन ही मंडळी सगळीच शुध्द हरवून बसली होती. रात्र रंगू लागली तसे कोण काय करत आहे याची शुध्दही कुणालाच राहीली नाही. पुणे ग्रामीण पोलिसांनी या लोकांच्या बेसावधपणाचा नेमका फायदा घेतला. साध्या वेशातले तीस चाळीस पोलिस या पार्टीत घुसले. तासभर धिंगाणा घालत बसलेल्या तरूण मंडळींना हे काहीच कळले नाही. सारी परिस्थिती पाहून आणि तपासून सावकाशपणे एकेकाला पोलिसांनी ताब्यात घेण्यास सुरूवात केली. आपल्या आजुबाजुला तास दीड तास वावरणारे साध्या वेषातले पोलिस आहेत हे कळताच बरेच जण शुध्दीवर आले. नेहमीप्रमाणे खिशातून नोटा काढून सुटका करून घेण्याचा प्रयत्न करू लागले. पण पोलिसांनी पुढले काम सुरू केले. या सगळ्यांच्या पालकांची मग धावपळ सुरू झाली. हा सगळा इतिहास म्हणजे बदलत्या जीवन शैलीचा एक नमुना आहे. चंगळवादाला चटावलेली तरूणाई यापुढे कोणत्या थराला जाऊन पोचेल हे सांगणे कठीण आहे. कोकणचा कॅलिफोर्निया करण्याच्या गोष्टी ब-याचवेळा झाल्या. पण कॅलिफोर्निया ड्रॉप सांस्कृतिक राजधानी समजल्या जाणा-या पुण्यनगरी जवळ येईल असे आम्हालाही वाटले नव्हते. जागतिकीकरण आणि बाजार यंत्रणेच्या परिणामांची ही तर सुरूवात आहे. या झंझावात सांस्कृतीक मूल्ये धडाधड कोसळून पडत आहेत. मध्यमवर्ग हा मराठी संस्कृतिचा आणि पर्यायाने भारतीय संस्कृतिचा प्रमुख आधारस्तंभ आहे. त्यालाच अशी कीड लागली तर पुढे काय ? नव्यानव्या झींग आणणा-या गोष्टी नव्या पिढीला हव्या आहेत. कोकेन तर उच्चभ्रृ समाजात लोकप्रिय आहेच. आता त्यात या नव्या थेंबाची भर पडत आहेत. गरज भागून अतिरिक्त पैसा हातात राहिला की नवश्रीमंत वर्ग नशेकडे वळतो. पैशाच्या छनछनाटात संस्कृती, जबाबदारी नीतीमत्ता या गोष्टींचा आवाज दबला जातो. एवढे सगळे झाले तरी मुले मुली आणि त्यांचे पालक या गोष्टींकडे गांभीर्याने पहात नाहीत ही शोकांतिका आहे. आम्ही मात्र गुढी उभारतो. भक्तिभावाने पूजा करतो. गुढीपुढे पंचांग ठेऊन त्यावरील गणरायाची प्रार्थना करून संवत्सर सुखाचे जावो अशी इच्छा करतो. पण सध्या शक आणि सन यातील फरकच लोकांना कळत नाही. रेडीमेड गुढ्या व तोरणे मिळणा-या या काळात रेडीमेड आनंद कुठुन मिळणार ? नववर्षाच्या सर्वांना शुभेच्छा ! तरूणांनो या रेव्ह पार्टी पासून मात्र सावधान.